Төв аймаг

Мазаалай баавгайд сансрын дохиолол бүхий хүзүүвч зүүлээ

zulaa — Fri, 17 Apr 2026 15:52:30 +0800

Монгол улсын ерөнхийлөгчийн санаачлагаар Мазаалай баавгай хамгаалах цогц ажлын хүрээнд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, Монголын ховор амьтан, ургамал хамгаалах мазаалай нийгэмлэг ТББ, Хүрээлэн төслийн гэрэл зурагчин У.Ганбаяр болон Говийн их дархан цаазат газрын А хэсгийн хамгаалалтын захиргаа хамтран 2026 оны 04 сарын 14-ны өдөр Баруун тооройн баянбүрдэд 150 кг жинтэй мазаалай баавгайг барьж сансарын дохиолол бүхий хүзүүвчийг амжилттай зүүж эдийн болон үсний дээжийг авлаа.

Энэ удаагийн хүзүүвч нь байршлын мэдээлэл дамжуулахаас гадна өөр дээрээ бичлэг хийх хүчин чадалтай бөгөөд тухайн зүйл амьтны шилжилт хөдөлгөөн, идэш тэжээл, амьдрах орчны сонголт зэрэг биологи, экологийн онцлогийг судлахад ихээхэн ач холбогдолтой юм.

“Мэргэлж, засал хийнэ” хэмээн иргэдийг мэхэлж байсан эмэгтэйг баривчиллаа

zulaa — Tue, 14 Apr 2026 09:46:24 +0800

Фэйсбүүкт “Хөзрийн хатан” нэртэй хаяг нээж, “Мэргэлнэ, засал хийнэ” хэмээн иргэдийг залилж байсан Н.Доржмаа гэх эмэгтэйг

Тариалалтыг дэмжих зорилгоор 10 мянган тонн шатахуун нөөцөлжээ

zulaa — Mon, 13 Apr 2026 15:28:41 +0800

Хаврын тариалалтыг технологит хугацаанд хэвийн явуулах зорилгоор 16 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг шийдвэрлэж, 10 мянган тонн шатахууны нөөцийг бүрдүүллээ.

Нэг литр шатахууныг 3400 төгрөгөөр нийлүүлэх ажлыг Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамтай хамтран 2026 оны 4 дүгээр сарын 8-наас эхлүүлээд байна.

Энэ нь тариаланчдын зардлыг бууруулж, тариалалтын явцыг тогтвортой хангах чухал нөхцөл болж байна.

Хулгайн зөрчил дөрөв дахин өсжээ

zulaa — Wed, 08 Apr 2026 14:24:35 +0800

Улсын хэмжээнд энэ оны нэгдүгээр улирлын байдлаар нийт 2,075,502 зөрчил бүртгэгдсэн нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 14.9 хувиар өссөнийг Улсын Ерөнхий Прокурорын Газраас мэдээлэв.

Бүртгэгдсэн нийт зөрчлийн:

88.8 хувь нь нийслэлд,
12.2 хувь нь орон нутагт үйлдэгджээ.

Үүнээс 99.5 хувийг цагдаагийн байгууллага, 0.5 хувийг Гааль, Татвар, Гадаадын иргэн, харьяатын газар, Онцгой байдлын газар зэрэг бусад байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтнууд шалган шийдвэрлэсэн байна.

2026 оны I улирлын байдлаар зөрчил гаргасан 1,971,456 хүн, 81,861 хуулийн этгээдэд нийт 45.5 тэрбум төгрөгийн торгох шийтгэл оногдуулжээ.

Зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн ажиллагааны явцад нийт 6,988 хүнд эрх хязгаарлах арга хэмжээ авснаас 5,861 хүнийг саатуулах, 120 хүнээс баримт бичгийг хураан авах, долоон аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаа, ашиглалтыг түр зогсоох эрх хязгаарлах арга хэмжээг авчээ.

Зөрчлийн улмаас хүн, хуулийн этгээд, төр, нийтийн ашиг сонирхолд 22.2 тэрбум төгрөгийн хохирол учирч 6.6 тэрбум төгрөгийн хохирлыг зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нөхөн төлүүлсэн байна.

Зонхилон үйлдэгдсэн зөрчлийг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчих зөрчил 1.5 дахин, танхайрах зөрчил хоёр дахин, гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль зөрчих зөрчил 19.2 хувиар, хулгайлах зөрчил дөрөв дахин өссөн байна.

Харин олон нийтийн газарт зүй бусаар биеэ авч явах зөрчил 38.9 хувиар, хүний биед халдах зөрчил 10 хувиар, оршин суугчдын амгалан тайван байдлыг алдагдуулах зөрчил 3.6 хувиар, хүүхдийн эрхийг зөрчих зөрчил 36.9 хувиар тус тус буурчээ.

“Дэлхийн мөнгөний долоо хоног-2026” аян Төв аймагт үргэлжилж байна

zulaa — Tue, 07 Apr 2026 10:07:48 +0800

Монголбанк “Дэлхийн мөнгөний долоо хоног” олон улсын аяны хүрээнд Хадгаламжийн даатгалын корпораци, Төв аймгийн Засаг даргын Тамгын газартай хамтран 2026 оны 04 дүгээр сарын 03 -ны өдөр Зуунмод хотод “Мөнгөө ухаалгаар удирдъя” өдөрлөгийг зохион байгууллаа.

Арга хэмжээний нээлтэд Төв аймгийн Засаг дарга Л.Төмөрчөдөр, Монголбанкны Дэд Ерөнхийлөгч Г.Энхтайван нар оролцож, хүүхэд, залууст мэндчилгээ дэвшүүлэн санхүүгээ зөв удирдах, мөнгөө ухаалгаар зарцуулж, хуримтлал үүсгэх дадлыг төлөвшүүлэхийг уриаллаа.

Энэ үеэр өдөрлөгт оролцсон хүүхэд, залуусын дунд санхүүгийн мэдлэгийг сорих хөгжөөнт тэмцээн зохион байгуулж, амжилттай оролцсон сурагчдыг хадгаламжийн эрхийн бичиг, дурсгалын зүйлээр шагнаж урамшуулав.

“Дэлхийн мөнгөний долоо хоног” аяныг Франц улсад төвтэй Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага (OECD)-аас санаачилсан бөгөөд хүүхэд, залуусын санхүүгийн мэдлэгийг дэмжин хөгжүүлэх зорилготой юм. Анх 2012 оноос эхлүүлсэн уг аянд дэлхийн улс орнуудыг хамруулан, долоо хоногийн хугацаанд зохион байгуулдаг уламжлалыг тогтоожээ. Өдгөө энэхүү санаачилгад 176 улс нэгдсэн байна.

Орон нутгийн нөхөн сонгууль зургаадугаар сарын 21-ний өдөр болно

zulaa — Tue, 31 Mar 2026 15:42:24 +0800

Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2026 оны нөхөн сонгууль зургаадугаар сарын 21-ний өдөр болно.
Сонгуулийн ерөнхий хорооны 02 дугаар тогтоолоор баталсан “Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2026 оны нөхөн сонгуулийн үйл ажиллагааг зохион байгуулах цаг хугацааны хуваарь”-т зааснаар орон нутгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын нөхөн сонгуулийг тухайн шатны Хурал 2026 оны 3 дугаар сарын 16-ны өдрөөс өмнө товлон зарласан.
Хуульд заасан хугацаанд 16 аймгийн 43 сумын нийт 73 сонгуулийн хэсэгт нөхөн сонгууль явуулахаар товлон зарласан тогтоолыг Сонгуулийн ерөнхий хороонд ирүүллээ. Тодруулбал, 2026 онд таван аймгийн есөн сумын 29 хэсэгт аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 9 мандатад нөхөн сонгууль, 15 аймгийн 33 сумын 44 хэсэгт сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 39 мандатад нөхөн сонгууль зохион байгуулахаар боллоо.
Хуульд зааснаар Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгч нас барсан, хүндэтгэн үзэх бусад шалтгаанаар чөлөөлөгдөх хүсэлтээ гаргасан, шүүхийн шийдвэр гарсан, тухайн орон нутгаас шилжсэн, төрийн жинхэнэ албан тушаалд томилогдсон, Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуулийн тухай хуульд заасан үндэслэлээр төлөөлөгчөөр сонгогдсонд тооцсон тухай шийдвэр хүчингүй болсон зэрэг үндэслэлээр Хурлын Төлөөлөгчийн орон гарсан суудлыг нөхөх зорилгоор нөхөн сонгууль болдог.
Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын нөхөн сонгууль зохион байгуулах аймаг, сумдын мэдээллийг хүргэж байна.

Б.Энхбаяр кино шиг бичлэгээ АТГ дээр ирж үзээрэй

zulaa — Tue, 31 Mar 2026 12:24:04 +0800

МАН-ын Бага хурал үргэлжилж байна. Энэ үеэр Бага хурлын гишүүн Б.Цогтгэрэл "Б.Энхбаяр аа, хоёр цагийн бичлэгийг чинь Даваа гаригт АТГ-д аваачиж өгнө. Юун кино. Бодит үйл явдал болсон байна. 2024 оны дөрөвдүгээр сард Тусгаар тогтнолын ордны зүүн жигүүрийн гурван давхарт Хууль зүй, дотоод хэргийн яамнаас (ХЗДХЯ) авсан найман тэрбум төгрөгийг нэр бүхий хүмүүс хувааж авсан байж болзошгүй асуудлыг АТГ-д шалгуулна. Тусгаар тогтнолын ордон авлига, албан тушаал өгөлцөж авалцдаг газар болсон байна" гэх байр суурийг илэрхийллээ.

Тодруулбал тэрбээр, "нэг жилийн өмнө би Монгол Улс нийгэм, эдийн засаг, улс төрийн гүн хямралд орж байна гэж анхааруулж байсан. Өнөөдөр ч энэ байр сууриндаа хэвээр байна. МАН-ын Тусгаар тогтнолын ордон бол авлига, албан тушаалын хэргээс ангид байх ёстой газар. Гэвч өнөөдөр энэ орчин авлига, ашиг сонирхлын солилцооны төв болсон гэж харж байна.

Би энэ асуудлыг Бага хурал дээр нээлттэй хэлж, “шүгэл үлээх” гэж байна. ХЗДХЯ-тай холбоотой ойролцоогоор 8 тэрбум төгрөгийн хэмжээний, бусдад давуу байдал олгосон байж болзошгүй авлигын шинжтэй үйл явдлын талаар баримттай мэдээлэл байгаа. Тодруулбал, 5 тэрбум, 1–2 тэрбум, мөн 965 сая төгрөгийн гүйлгээтэй холбоотой асуудлууд дурдагдаж байна. Мөн 2024 оны дөрөвдүгээр сард Тусгаар тогтнолын ордны зүүн жигүүрт камерын бичлэгтэй холбоотой асуудал гарсан. Тухайн мөнгөний зарцуулалт, хуваарилалттай холбоотой байж болзошгүй нөхцөл байдлыг шалгах шаардлагатай гэж үзэж байна.

Хэрэв шаардлагатай бол холбогдох бичлэг болон баримтыг ирэх Даваа гарагт 11:00 цагт АТГ-т хүлээлгэн өгч, шалгуулахад бэлэн байна. Энэ бол зохиомол зүйл биш, бодит үйл явдал гэж үзэж байгаа.

Мөн “МГЛ” корпорацын Нямжав гэх хүн хохирогч байж болзошгүй гэж харж байна. Түүнийг дарамталсан, сүрдүүлсэн, албан тушаалтнуудтай холбоотой байж болох нөхцөл байдал ажиглагдаж байна. Эцэст нь хэлэхэд, эдгээр асуудлыг хууль, хяналтын байгууллага бүрэн шалгаж, үнэн зөвийг тогтоох ёстой. Би энэ бүхнийг Бага хурал дээр ил тод хэлж, баримтуудаа дэлгэнэ. Шүгэл үлээх болно" гэв.

Улсын дугааргүй хөдөлгөөнд оролцвол 25 мянган төгрөгөөр торгоно

zulaa — Wed, 25 Mar 2026 17:27:57 +0800

Тээврийн хэрэгслийн улсын дугааргүй замын хөдөлгөөнд оролцсон зөрчлүүдийг телекамерын ухаалаг системийн тусламжтайгаар илрүүлж, зөрчлийг арилгуулж байна.

Тээврийн хэрэгслийн улсын дугааргүй замын хөдөлгөөнд оролцвол Зөрчлийн тухай хуулийн 14.7.12 дах хэсэгт зааснаар 25 нэгж буюу 25,000 төгрөгөөр торгож, хариуцлага тооцно.

Иймд жолооч та бүхэн замын хөдөлгөөний дүрмийг баримтлан бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, хөдөлгөөнд соёлтой оролцохыг зөвлөж байна.

Зохиолчид хиймэл оюун бүтээлүүдийг нь зөвшөөрөлгүй ашиглаж байгааг эсэргүүцэн “хоосон” ном хэвлүүлжээ

zulaa — Wed, 11 Mar 2026 12:02:36 +0800

Мянга мянган зохиолч хиймэл оюуны компаниуд тэдний бүтээлийг зөвшөөрөлгүй ашиглаж байгааг эсэргүүцэн “Don’t Steal This Book” нэртэй “хоосон” ном хэвлүүлжээ. Тус номд 10 мянга орчим зохиолч нэгдсэн бөгөөд номын агуулга нь зөвхөн тэдний нэрсийн жагсаалтаас бүрдсэн байна. Уг бүтээлийг Лондонгийн номын яармагт оролцогчдод тараахаар бэлтгэжээ.

Энэхүү эсэргүүцэл нь Их Британийн Засгийн газар зохиогчийн эрхийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах талаар хэлэлцэж буйтай холбоотой юм. Засгийн газар гуравдугаар сарын 18 гэхэд эдгээр өөрчлөлтийн эдийн засгийн нөлөөллийн үнэлгээг танилцуулах ёстой. Уран бүтээлчид AI компаниуд тэдний бүтээлийг хэрхэн ашиглаж байгаад ихээхэн бухимдалтай байгаа юм.

Номын санаачлагч Эд Ньютон-Рексийн хэлснээр хиймэл оюуны салбар зөвшөөрөлгүй, төлбөргүйгээр ашигласан уран бүтээлүүд дээр тулгуурлан хөгжсөн байна. Тэрээр генератив AI нь өөрийг нь сургахад ашигласан бүтээлийн эзэдтэй шууд өрсөлдөж, уран бүтээлчдийн орлогыг бууруулж байна гэж анхааруулжээ. Тиймээс Засгийн газар уран бүтээлчдийг хамгаалах ёстой гэж тэрээр үзэж байгаа аж.

Энэхүү номд Мик Херрон, Мэриан Кийс, Дэвид Олузога, Малори Блэкман зэрэг олон зохиолч нэрээ оруулсан байна. Тэд AI компаниуд зохиолчдын номыг ашиглаж байгаа бол зохих төлбөр төлөх ёстой гэж мэдэгджээ. Номын арын нүүрэн дээр “Засгийн газар AI компаниудад ашигтай байхын тулд номын хулгайг хуульчлах ёсгүй” гэж бичсэн байна.

AI технологи нь чатбот, зураг үүсгэгч зэрэг хэрэгсэл хөгжүүлэхийн тулд асар их хэмжээний өгөгдөл ашигладаг бөгөөд үүнд зохиогчийн эрхээр хамгаалагдсан бүтээлүүд ч багтдаг. Энэ нь дэлхий даяарх уран бүтээлчид болон компаниудын дунд маргаан үүсгэж, олон шүүхийн хэрэг гаргахад хүргэсэн. Жишээлбэл, Anthropic компани зохиолчдын бүтээлийг зөвшөөрөлгүй ашигласан гэх хэргийг шийдвэрлэхийн тулд 1.5 тэрбум ам.долларын тохиролцоо хийжээ.

Их Британийн засгийн газар AI компаниудад зохиогчийн эрхтэй бүтээлийг эзэмшигч татгалзаагүй тохиолдолд ашиглах боломж олгох санал гаргасан нь уран бүтээлчдийн хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарчээ. Дуучин Элтон Жон зэрэг уран бүтээлчид энэ бодлогыг шүүмжилсэн байна. Мөн Засгийн газар одоогийн нөхцөлийг хэвээр үлдээх, лиценз шаардлагатай болгох зэрэг өөр хувилбаруудыг хэлэлцэж байгаа аж.

Засгийн газрын хэвлэлийн төлөөлөгч “Бид хүний бүтээлч чадварыг үнэлж, хамгаалсан, итгэл төрүүлэхүйц, мөн инновацыг дэмжсэн зохиогчийн эрхийн тогтолцоог бий болгохыг хүсэж байна. Энэ асуудлаар бүтээлч салбартай нягт хамтран ажиллаж, гуравдугаар сарын 18-нд парламентэд шинэчилсэн мэдээлэл өгнө” гэж мэдэгдсэн байна.

Европ дэлхийн хамгийн том зэвсгийн импортлогч болжээ

zulaa — Wed, 11 Mar 2026 10:10:15 +0800

Дэлхийн даяар нөхцөл байдал хурцдаж байгаа тул зэвсгийн худалдаа эрчимтэй өсөж байна. Стокхолмын Олон улсын энх тайвны судалгааны хүрээлэнгийн (SIPRI) шинэ тайланд дурдсанаар, сүүлийн таван жилд дэлхийн зэвсгийн нийлүүлэлт өмнөх таван жилтэй харьцуулахад 10 хувиар өсжээ.

1980-аад оны сүүл, 1990-ээд оны эхээр коммунизм нуран унаж, Хүйтэн дайн дууссаны дараа зэвсгийн худалдаа 30 орчим хувиар буурсан байдаг. Харин одоо зэвсгийн худалдааны хэмжээ буцаад 1989 оны үеийн түвшинд ирэв.

Тус тайлангаас харвал Европ зэвсгийн хамгийн том импортлогч бүс болжээ. Харин 2016-2020 оны хооронд Ази-Номхон далайн бүс нутаг (нийт импортын 42 хувь), Ойрхи Дорнод (32 хувь) тэргүүлж байсан юм. Тухайн үед Европ нийт зэвсгийн импортын 12 хувийг хийж гуравт жагсдаг байжээ.

Европ тэр үеэс хойш зэвсгийн импортоо гурав дахин нэмэгдүүлжээ. Тодруулбал 2025 онд Европын дэлхийн нийт зэвсгийн импортын 33 хувийг хийсэн байна. Европын араас Ази-Номхон далайн бүс (31 хувь), Ойрхи Дорнод (26 хувь) импортоороо жагссан юм.

“SIPRI”-ийн судалгааг хамтран бичсэн Мэтью Жорж "Европын орнууд руу чиглэсэн зэвсгийн урсгал огцом нэмэгдсэн нь дэлхийн зэр зэвсгийн худалдааг бараг 10 хувиар өсгөлөө" гэжээ.

2022 онд ОХУ Украин руу довтолж дайн эхлүүлсэн нь Европ зэвсгийн худалдан авалт нэмэгдүүлэх гол шалтгаан болсон. Жорж энэ талаар ярихдаа "Европын ихэнх улс орнууд ОХУ-аас ирж буй аюул заналхийллийн эсрэг цэргийн хүчин чадлаа бэхжүүлэхийн тулд зэвсэг ихээр импортолж эхэлсэн" гэсэн юм.

“SIPRI”-ийн мэдээлснээр, 2025 онд АНУ-аас Украинд нийлүүлсэн зэвсгийн хэмжээ өмнөх хоёр жилтэй харьцуулахад мэдэгдэхүйц буурчээ.

Зургийн эх сурвалж: Wilson Center

Доналд Трамп Цагаан ордонд эргэн ирснээсээ хойш Киевт үзүүлэх цэргийн тусламжаа багасгасан. Хэрэв Европын Холбооны орнууд, Австрали эсвэл Канад зэрэг Украины холбоотнууд АНУ-аас худалдан авсан зэвсгээ Украин руу илгээснийг “SIPRI” үүнийг АНУ-аас Украинд хийсэн экспорт гэж тооцдог. Гэсэн ч АНУ-аас Украин руу нийлүүлэх зэвсгийн хэмжээ буурсан гэх тооцоолол гарчээ.

Европ дахь зэвсгийн импортын өсөлтийн цорын ганц шалтгаан нь Украин байхаа больсон байна. ОХУ-аас үзүүлж буй аюул занал болон Трампын Европын орнуудад үзүүлж буй шахалтаас болж НАТО-гийн гишүүн орнуудын зэвсгийн эрэлт нэмэгджээ. “SIPRI”-ийн тайланд дурдсанаар, НАТО-гийн Европ дахь 29 гишүүний зэвсгийн импорт 2021-2025 оны хооронд өмнөх таван жилтэй (2016-2021) харьцуулахад 143 хувиар өссөн байна.

Украин болон Беларусьтай хиллэдэг Польш НАТО-гийн Европ дахь гишүүд дундаас хамгийн том зэвсэг импортлогч болжээ. Тус улс Европын зэвсгийн нийт импортын 17 хувийг эзэлж байна. Энэ нь дэлхийн нийт зэвсгийн импортын 3.6 хувь юм. Польшийн зэвсгийн импорт 2021-2025 оны хооронд өмнөх таван жилтэй харьцуулахад 852 хувиар өссөн байна.

2025 оноос хойш зэвсгийн нийлүүлэлт буурсан ч АНУ Украинд зэвсэг нийлүүлэгч хамгийн чухал орон хэвээр байна. Харин хоёр дахь хамгийн чухал нийлүүлэгч нь Өмнөд Солонгос байсан юм. Герман Украинд их хэмжээгээр зэвсэг нийлүүлж эхэлснээр дэлхийн дөрөв дэх том зэвсэг экспортлогч болж, БНХАУ-ыг гүйцжээ.

Эх сурвалж: DW